مازندران
آداب و رسوم مازندرانیها در عید سعید قربان/از رسیدگی به فقرا تا حنابستن گوسفند قربانی
شناسه خبر: 34325 سرویس: استانها
نماز عید قربان و سر زدن به بزرگان روستا و حتی رفتن به مزار، بهصورت انفرادی از رسمهای روز عید قربان در روستاهای مازندران است.
عید قُربان یا عید الأضحی از عیدهای بزرگ مسلمانان در دهم ذی حجه بنابر روایات اسلامی، در این روز خدا به ابراهیم خلیل فرمان داد تا فرزندش اسماعیل را قربانی کند، او اسماعیل را به قربانگاه برد ولی جبرئیل همراه با «قوچی» نازل شد و ابراهیم آن را به جای اسماعیل قربانی کرد.
سنّت قربانی در روز عید قربان در سرزمین منا به یاد آن رخداد است؛ مسلمانانی که برای حج، به زیارت خانه خدا میروند طبق شروطی وظیفه دارند در منا قربانی کنند ، سنّت قربانی در روز عید قربان یادبود رخداد ذبح اسماعیل است.
کارشناس ارشد گردشگری مازندران در اینباره اظهار کرد: در مازندران مسلمانان علاوه بر بـه جـا آوردن غسل عید، پوشیدن لباس نو، استعمال عطر، برپایی نماز عیـد و خوانـدن دعـا، آداب قربانی کردن را که نماد اصلی عـید قربان است، به جا میآورنـد.
محمد جعفریان کفشگرکلایی با اشاره به اینکه عبادت در شب و روز عید قربان بسیار سفارش شده و احیای شب عید قربان به دعا، نماز و نیایش فضلیت فراوانی دارد، افزود: نماز عید قربان در صبح عید، بعد از قربانی کردن بهصورت جماعت در تکایا و مساجد برپا میشود.
وی اضافه کرد: در ایـن روز پس از تقسیم گوشت قربانی بـین خویشـاوندان، همسـایگان و مسـتمندان، غذاهای مخصوصی برای عید طبخ میشود و خانوادههای عـروسدار هـدایایی برای نوعروسان خود میفرستند.
این کارشناس ارشد گردشگری مازندران با بیان اینکه یکی از اسرار قربانی سیر کردن گرسنهها است، گفت: قرآن در این باره میفرماید: «فکلوا منها واطعموا القانع والمعتر»؛ از گوشتهایی که قربانی میکنید هم خودتان میل کنید که این نشاندهنده بینش وسیع اسلام است که در تقسیم گوشت و اطعام، پایبند تملق یا دعا و تواضع فقیر نباشید؛ او را سیر کنید، گرچه با شنیدن زخم زبان باشد.
جعفریان ادامه داد: نماز عید قربان و سر زدن به بزرگان روستا و حتی رفتن به مزار، بهصورت انفرادی از رسمهای روز عید قربان در روستاهای مازندران است.
وی تصریح کرد: پس از قطعه قطعه کردن گوشت گوسفند، به تقسیم گوشت میپردازند، ابتدا برای صبحانه و کباب کردن گوشت بخشی را کنار میگذارند و میزانی را برای اعضای خانواده و بچههایی که غروب آن روز به خانههایشان میروند و میزانی را هم برای پذیرایی نهار و شام درنظر میگیرند.
این کارشناس ارشد گردشگری مازندران یادآور شد:کله پاچه را مادر خانواده، در یخچال فریز میکند تا چند هفته دیگر بهانهای شود تا دوباره اعضای خانواده دور هم جمع شده و با کله پاچه پذیرایی شوند.
جعفریان با اعلام اینکه در دوران قدیم در فرهنگ مردم مازندران رسم بود که بخش زیادی از گوشت قربانی را به نیازمندان و همسایگان میدادند و بخش ناچیزى را براى خود مى گذاشتند، اظهار کرد: اما امروزه داستان بر عکس شده و بخش زیادی از گوسفند بین اعضای خانواده تقسیم میشود و میزان اندکی برای دو سه خانواده مستمند که مدنظر پدر و یا مادر خانواده است در نظر گرفته میشود و توسط کودکان و یا زنان به در خانه آنان برده و تحویل داده میشود.
وی بیان کرد: درگذشته ، بعضی از روستاهای مازندران اینگونه رسم بود که در این روز گوسفند یا بره قربانی را حنا میبستند و تا آفتاب نزده قربانی میکردند، کسانی که نذر داشتن به هر نیتی که باشد انگشت به خون میزنند و به پیشانی میمالند.
کارشناس ارشد گردشگری مازندران اضافه کرد: همچنین اعتقاد دارند در روز عید قربان بعد از قربانی کردن نباید از خانه خارج شوند و سرکار بروند و در منزل هم کاری انجام نمیدهند تا قربانی آنها رد شود.
جعفریان اظهار کرد: یکى از رسمهاى متداول در مازندران، که هنوز هم انجام مى شود، عیدى بردن داماد به خانه عروس است که زن و شوهرهایی که هنوز دوران نامزدی را طی کرده و هنوز بهصورت رسمی مستقل نشدهاند، این رسم را عملی میکنند.
وی افزود: ازسوی خانواده داماد گوسفندی خریداری میشود و با سینی یا مجمعهای حاوی کله قند، پارچه، حنا ، شیرینی یکی دو روز مانده به عید قربان به منزل خانواده عروس تحویل میشود.
کارشناس ارشد گردشگری مازندران بیان کرد: این رسم با همراهی چند نفر انجام میشود.
جعفریان با اشاره به اینکه در قدیمتر این رسم با ساز سرنا و شادی همراه بوده است، تصریح کرد: پس از تحویل ، از طرف مادر عروس هدایایی نیز مثل جوراب و دستمال و یا پول نقد به عنوان هدیه با حاملان گوسفند و مجمعه داده میشود.
وی در پایان گفت:پس از عید قربان نیز که داماد برای دیدار و تبریک عید، خدمت پدر و مادرزنش میرود، آنها نیز هدایایی مثل پیرهن یا حتی کت و شلوار به داماد هدیه میدهند.
آیینها و آداب و رسوم نشاندهنده تاریخ مازندران کهن است که باید برای همیشه ماندگار شود.