قصرقند؛

سرزمین شگفتی ها گردشگران را فرا می خواند

شناسه خبر: 14757 سرویس: گردشگری

شهرستان قصرقند در جنوب سیستان و بلوچستان با بیش از 440 مکان طبیعی، تاریخی، قنوات، رودها، نخلستان ها و شالیزارها مکانی شگفت انگیز برای مسافران نوروزی است.


قصرقند از چشم اندازهای طبیعی فراوانی برخوردار است که می تواند خاطره و سفری خوش و به یاد ماندنی برای گردشگران به همراه داشته باشد.
شالیزارها، آبشارها، درختان میوه های گرمسیری، رودخانه پر آب کاجو و تمساح پوزه کوتاه از جاذبه های مهم و دیدنی این شهرستان است که نظر هر بیننده ای را به سوی خود جلب می کند.
وجود 22 رشته قنات و جاری شدن آب در دامنه ها سبب شده است تا در طول سال 2 بار برنج از شالیزارهای این منطقه برداشت شود رویدادی که در دیگر مناطق کشور کمتر اتفاق می افتد.
رودخانه زیبا و دایمی کاجو شریان حیاتی شهر قصرقند مرکز این شهرستان را تشکیل می دهد و تمساح های پوزه کوتاه در طول سال فضای این منطقه را بسیار زیبا و خاطره انگیز می کنند.
از دیگر جاذبه های گردشگری این شهر وجود روستاهای زیبا با باغ های میوه های گرمسیری، آبشارها و چشمه های آب معدنی و حیات وحش نادر در اطراف رودخانه کاجو و تمساح پوزه کوتاه است.
آنچه که قصرقند را از دیگر شهرهای سیستان و بلوچستان متمایز کرده فراوانی آب با وجود رودخانه های دایمی چون کاجو و قنات هاست.
قصرقند با توجه به پیشینه تاریخی که دارد از قدیمی ترین شهرهای جنوب شرقی سیستان و بلوچستان است به طوریکه آن را به عنوان پایتخت مکران می شناسند.
این شهرستان یکی از قطب های ویژه کشاورزی در جنوب سیستان و بلوچستان محسوب می شود که مهمترین محصول آن خرما، برنج، انبه، لیمو ترش، لیمو شیرین، پاپایا (خربزه درختی ) و موز است.
رئیس نمایندگی میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری قصرقند گفت: تپه های دمبیگان، سیاه بن و کوشک، نقوش کنده های شمال قصرقند(کاجو)، محوطه دمبگور، قلعه های ساخته شده مربوط به دوران اسلامی نظیر قلعه قصرقند و قلعه بگ از جمله آثار تاریخی و باستانی این شهرستان است.
هدایت الله باشنده اظهار کرد: 14 اثر تاریخی قصرقند در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
وی ادامه داد: این شهرستان با داشتن 49 اثر اسلامی، تاریخی و پیش از تاریخ دارای جاذبه های طبیعی بی شماری است.
رئیس نمایندگی میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری قصرقندگفت: آبشار آبند، قنات های چند صد ساله که شریان حیاتی قصرقند بوده و منبع آبیاری باغ های گرمسیری و شالیزارهاست.
شهرستان قصرقند از شمال به بخش آهوران، از جنوب به چابهار، از خاور به شهرستان سرباز و از غرب با نیکشهر همسایه است.
آنچه که قصرقند را از دیگر شهرهای سیستان و بلوچستان متمایز کرده فراوانی آب با توجه به رودخانه های دائمی چون کاجو و قناتهاست.
در این مورد ایرج افشار در کتاب بلوچستان و تمدن دیرینه آن به نقل از اعتمادالسلطنه می نویسد« قصرقند در واقع پایتخت همه مکران است، قلعه محکمی دارد در روی تپه بلندی واقع است و محل نشیمن ضابط (حکمران )است و رعیت آن در کوار منزل دارند از نظر فرهنگی دارای آثار تاریخی و باستانی ارزشمندی است»
از مهمترین آثار قصرقند می توان به تپه دمبیگان مربوط به دوران اشکانی، تپه سیاه بن مربوط به پیش از تاریخ و دوران تاریخی واسلامی، تپه کوشکک مربوط به دوران پیش از تاریخ، نقوش کنده های شمال قصرقند(کاجو)، محوطه دمبگور مربوط به دوران تاریخی واسلامی و قلاع ساخته شده مربوط به دوران اسلامی نظیر قلعه قصرقند و قلعه بگ اشاره کرد.
هم اینک 14 اثر تاریخی قصرقند در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.
این شهرستان بیش از 50 اثر اسلامی،تاریخی و پیش از تاریخ دارد که علاوه بر آثار تاریخی ارزشمند دارای جاذبه های طبیعی بی شماریست.
آبشار آبند، قنات نای چند صد ساله که شریان حیاتی قصرقند بوده و منبع آبیاری باغ های میوه گرمسیری و شالیزارهاست.
کاشت درختان پرباری چون انبه و برنج که در طول سال سه بار قابل برداشت است از ویژگی های شهرستان قصرند به شمار می رود.
قصرقند را از لحاظ صنایع دستی می توان یکی از قطب های صنایع دستی سیستان وبلوچستان برشمرد که مهمترین آن حصیربافی در حوزه فضل اللهی وساربوک، سوزندوزی در روستاهای کاجو، هیت، ساربوک و سفالگری در دو روستای هلونچکان و کلک است.

**آثار تاریخی شهرستان قصرقند
قلعه قصرقند در مرکز شهر قصرقند در قسمت شرق مسجد جامع قرار دارد که از شمال غربی و جنوب به وسیله خانه های مسکونی احاطه شده است و از جهت شمال و شمال شرقی به نخلستان محدود می شود.
این قلعه قدیم الایام مقر حمکرانی بوده است.
با توجه به نوشته ها و کتاب هایی که در مورد مکران زمین و کرمان تالیف شده می توان گفت که تاریخ ساخت قلعه به دوره های قبل از صفویان باز می گردد.
بنا به روایت ریش سفیدان و آنچه در کتاب های مختلف در مورد حکمرانان قلعه قصرقند نوشته شده است بیشتر حاکمان از طایفه بلیده ایها بوده اند.
بلیده ایها از مسقط به سرزمین بلیده واقع در بین تربت مکران و پنجگور در بلوچستان پاکستان مهاجرت کرده اند، برخی عقیده دارند که بلیده ها از اعراب بوده و مدتی بین آنها اختلاف افتاده و بعدها به پاکستان مهاجرت کرده و بعد به بلوچستان ایران بازگشتند.
این قلعه بر روی تپه ای دست ساز قرار گرفته که ارتفاع آن حدود 10 متر است، ابعاد تقریبی مجموعه 100 در60 و محدوده حاکم نشین 30 در 45 متر است و ورودی قلعه در ضلع جنوبی آن بوده و حاکم نشین در قسمت شرقی و بلند تر از سایر قسمت هاست.
اتاق هایی که در ضلع غربی قلعه ساخته شده آخرین بار از آنها به عنوان ساختمان ژاندارمری استفاده شده که مساحتی برابر 285 متر مربع دارد.
این بنا توسط حاکمان برای حکمرانی منطقه ساخته شده و پس از شکسته شدن حکومت های محلی بازماندگان حاکمان مجبور به ترک قلعه شده اند.
این قلعه در دوازدهم بهمن 1381 با شماره 7260 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است .

**قلعه تاریخی بگ
یکی دیگر از قلعه های مهم قصرقند قلعه بگ است که در روستای بگ از توابع بخش ساربوگ در فاصله 22 کیلومتری از قصرقند قرار دارد.
شباهت این قلعه با قلعه قصرقند ساخت آن را به دوره صفویه نسبت می دهند.
تپه حاکم نشین در قسمت غربی این مجموعه واقع است و مساحتی در حدود 1400 متر مربع دارد.
بناهای ساخته شده در این تپه 520 متر مربع از سطح قلعه را اشغال کرده است.
پی عظیم سنگی این مجموعه مهمترین قسمت قلعه به شمار می رود که به صورت بسیار زیبا سنگ چین شده است.
این بنا دوزادهم بهمن 1381 با شماره 7259 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است .

**کوه گت بن:
این کوه در مسیر جاده قصرقند به نیکشهر در فاصله 40کیلومتری به نیکشهر قر ار دارد و قله کوه بیضیست که شبیه نعل اسب دیده می شود که معروف به گت است و مردم منطقه آن را به اسم گت بن و گرد کوه نیز می شناسند.
در قسمت بالای این کوه آثاری از معماری و حوض آب وجود دارد که در مواقع درگیری و جنگ لشکریان فراری در بالای آن پناه می گرفتند.
قسمت بالای کوه بصورت نعل اسب است که قسمت های بیرونی آن مرتفع تر و دارای شیبی به طرف مرکز آنست این شیب سبب شده که در وسط کوه یک آبراه بوجود آید و مسیر این آبراه در وسط کوه را با سنگ و ساروج سد کرده اند و حوض آبی بوجود آمده که می توانسته مدت های زیادی آب را در پشت خود ذخیره کند.
علاوه بر این حوض آب، حوض دیگری بطول 12 متر و عرض 3 متر و با عمق 4 الی 5 متر جهت نگهداری و ذخیره آب ساخته شده است.

**کنده کاری های قصرقند
این نقوش بیشتر شامل نقش اسب، بز، گاو، روباه، انسان و صحنه های شکار است که بصورت خلاصه شده در دامنه کوههای جهت غربی رودخانه کاجو کنده کاری شده اند.
این نقوش در سه نقطه گرداک، تنگ سر و دهیرک از مسیر رودخانه کاجو بطرف شمال در دامنه کوهها کنده شده اند.

**محصولات کشاورزی
باغ های میوه های گرمسیری نظیر موز، انبه، پرتغال و لیموترش در طول مسیر ورود به این شهرستان بر اهمیت این شهر می افزاید و قسمت اعظم میوه ها به دیگر نقاط سیستان و بلوچستان صادر می شود.
این شهر که روزی انبار قلعه بلوچستان بوده دارای آبشارهای متعددیست که در این بین آبشار آبند یکی از زیباترین آبشارهای استان سیستان و بلوچستان است.
قصرقند یکی از قطب های ویژه کشاورزی در جنوب استان سیستان و بلوچستان است که مهمترین محصول آن خرما، برنج،انبه، لیمو ترش، لیمو شیرین ، پاپایا و موز است.
برداشت برنج سالی 2 بار این شهرستان را بعنوان یکی از مراکز کاشت برنج در سیستان و بلوچستان مطرح کرده است.

**آبشار آبند
منطقه گردشگری آبند در بخش ساربوک قرار دارد و یکی از مناطق بسیار زیبا، بکر با مناظر دیدنی شامل چشمه های جاری از ابتدای روستا تا آبشارهای صخره ای به صورت پلکانی در قله کوه، نخلستان های زیبا و بیشه زارهای سبز، گونه های گیاه گز روغن بر بالای کوه، مزارع گندم و برنج از جمله قابلیت های گردشگری منطقه است.
اما آنچه بیش از هر چیز قابل توجه است وجود آبشار بسیار زیبا در پنج طبقه بصورت پلکانی با حوضچه های طبیعی ایجاد شده در پای هر آبشار که یکی از شاخص های منطقه است.

**صنایع دستی شهرستان قصرقند
یکی از ظرفیت های بسیار خوب و درخشان قصرقند وجود صنایع دستی غنی و ارزشمند است که این شهر را به موزه زنده صنایع دستی در سیستان و بلوچستان می توان شناخت.
سوزندوزی قصرقند و نوع دوخت متمایز شیرازه به عنوان قدیمی ترین دوخت در بلوچستان از شاهکارهای زنان صنعتگر شهرستان است.
مهمترین ویژگی آن در مقایسه با سایر شهرها اینست که صنعتگران مستقیم بر روی پارچه لباس دوخت را پیاده می کنند و نیاز به الحاق ندارند.
مهمترین مراکز سوزندوزی در قصرقند عبارتند از روستای کاجو، هیت، ساربوک و حمیری.
از دیگر صنایع دستی منطقه و مهمترین صنعتی که قابل مقایسه با دیگر نمونه هایش در سیستان و بلوچستان است هنر حصیربافیست.
حصیربافی جایگاه ویژه ای در زندگی مردمان این دیار دارد مواد اولیه آن از برگ درختان نخل وحشی یا داز تهیه می شود و تولید آن عبارتند از جارو(روپگ) کمربند(پرند) سواس(کفش) مصله (جانماز) کچور(خورجین) کپات(سبدکوچک) و انواع وسایل تزیینی است.
مهمترین مرکز تولید و کارگاه آن روستای ساربوک و منطقه عشایری فضل اللهی است.
محمد پیربخش رئیسی یکی از مشهورترین صنعتگران این صنعت در قصرقند است که در اکثر نمایشگاه های کشور حضوری فعال دارد.
تعاونی حصیربافی پیربخش رئیسی در روستای فضل اللهی یکی از فعال ترین تعاونی ها در سیستان و بلوچستان است و در چندین دوره در نمایشگاه های سراسری موفق به کسب رتبه بالاترین فروش محصولات شده است.

**سفالگری
از صنایع خاص منطقه قصرقند که در سیستان و بلوچستان قابل توجه است و فقط در سه مرکز سراوان، قصرقند و سرباز فعال بوده هنر سفالگریست.
این هنر از زمان قدیم همچنان به شکل سنتی در قالب کوره های کوچک به شکل گودال با عمق متوسط تهیه می شود و سوخت آن هیزم است.
با توجه به مرغوبیت خاک رس روستای کلوک و هلونچکان مواد اولیه آن از خود محل تامین می شود.
نقوش سفالینه ها بسیار ساده و مستقیم با انگشتان دست انجام می شود و به شکل شیار و در برخی مواقع نقوش هندسی است.
رنگی که برای نقوش استفاده می شود به شکل تکه سنگ های قرمز رنگ که از کوههای اطراف تهیه و پس از خیس کردن و نرم شدن و ساییدن آن در آب به عنوان رنگ نقوش استفاده می شود.
بیشترین آثار زنان هنرمند در قالب پارچ، لیوان، کوزه و بوسوج و اسباب بازی کودکان است.
در این بین بوسوچ به علت مصرف بالا در منطقه بلوچستان بالاترین میزان تولید را به خود اختصاص داده است.
مهمترین بازارهای هدف این هنرمندان و صنعتگران قصرقند، نیکشهر، چابهار و ایرانشهر است.

**زیورآلات سنتی
وجود کوره های ذوب فلز نشان از قدمت هنر فلز سازی در منطقه دارد.
زیورآلات سنتی اغلب برای خود آرایی استفاده شده و گاه ریشه های مذهبی در منطقه دارد.
هنر زیورآلات سنتی در این منطقه آمیزه ای از هنر میناکاری، مرصع کاری، منبت کاری و کنده کاری است.
این هنر در منطقه دارای بیش از 50 نمونه است که مهمترین آن گوشواره (در) النگو(چوری) سربند، گردنبند(کپکو) سنجاق سینه( تاسنی) است.

**آهنگری
از دیگر هنرهای سنتی و صنایع دستی قصرقند هنر آهنگری است که در قالب ساخت لوازم مصرفی نظیر لوازم آشپزخانه شامل چاقو، ملاقه، دیگ و لوازم کشاورزی نظیر داس، بیل، تبر است که در بخش ساربوک تولیدمی شود.
قصرقند به عنوان مرکز مکران با ظرفیت ها و توانمندی های فراوان کشاورزی و گردشگری با گستره 6 هزار متر مربع و 65 هزار نفر جمعیت با سه بخش مرکزی، ساربوک و تلنگ در جنوب سیستان و بلوچستان قرار دارد.
قصرقند در سال 1316 هجری خورشیدی به بخش تبدیل شد و سال 1390 به شهرستان ارتقا پیدا کرد.
این شهرستان در شمال شهرستان چابهار در ارتفاع 450 متری از سطح دریا واقع شده است.



مهمترین عناوین
مهمترین عناوین سیاسی
رئیسی در آغاز مراسم سال تحصیلی جدید دانشگاه‌ها: تحول در کشور باید بر پایه علم و دانشگاه باشد/ همزمان اعتراض تعدادی از دانشجویان: نشست فرمایشی نمی خواهیم
رئیسی در آغاز مراسم سال تحصیلی جدید دانشگاه‌ها: تحول در کشور باید بر پایه علم و دانشگاه باشد/ همزمان اعتراض تعدادی از دانشجویان: نشست فرمایشی نمی خواهیم
حوادث شمال‌غرب ایران باید با منطق پرهیز دادن مجوز حضور بیگانگان حل شود/ همه بدانند که اگر کسی برای برادران خود چاه بکَند اول خودش در چاه می‌افتد
حوادث شمال‌غرب ایران باید با منطق پرهیز دادن مجوز حضور بیگانگان حل شود/ همه بدانند که اگر کسی برای برادران خود چاه بکَند اول خودش در چاه می‌افتد